Στην χώρα μας ακόμη εν πολλοίς συνδέουμε την έννοια “μουσείο” με έναν ψιλο-αποστειρωμένο χώρο έκθεσης έργων τέχνης, όπου μιλάμε χαμηλόφωνα και δεν αγγίζουμε τίποτα. Σπουδαίο είναι βέβαια να υπάρχουν τέτοιοι χώροι!
Οσο περνούν όμως τα χρόνια, αποκτούμε και στην Ελλάδα όλο και περισσότερα σύγχρονα & διαδραστικά μουσεία, με ευρεία αξιοποιήση της τεχνολογίας και δυνατότητες πραγματικής συνομιλίας με το κοινό. Υπέροχο είναι αυτό - αλλά γιατί νομίζω πως είμαστε ακόμη πίσω όσον αφορά την “εκμετάλλευση” της νέας αυτής μουσειακής κουλτούρας από την πρωτοβάθμια & την δευτεροβάθμια εκπαίδευση;
Διότι, στην πλειοψηφία των περιπτώσεων η επίσκεψη ενός σχολείου στο μουσείο ακολουθεί ένα πανομοιότυπο & τυποποιημένο μοτίβο: τα παιδιά κάνουν μια βόλτα ανάμεσα στα εκθέματα, ο/η εκπαιδευτικός τους ή ο/η συνεργάτης του μουσείου παρουσιάζουν μια απο πριν προετοιμασμένη δράση (π.χ. ενα θεατροποιημένο δρώμενο ή διαβάζουν ένα παραμύθι που συνδέεται με τα εκθέματα) και στο τέλος τα παιδιά κάνουν την δική τους ζωγραφιά ή κατασκευή, εμπνευσμένη από την δράση που προηγήθηκε. Και επιστρέφουν όλοι χαρούμενοι στο σχολείο, δίχως να υπάρχει συνήθως κάποια περαιτέρω σύνδεση της επίσκεψης με την μαθησιακή διαδικασία.
(Και εμείς στην Dorothy Snot μην νομίζετε, κάπως έτσι κάνουμε τις μουσειακές μας επισκέψεις. To πως τις αξιοποιούμε όμως στο σχολείο μετά, είναι άλλο ζήτημα!).
“Και τι περισσότερο θα μπορούσε να γίνει άραγε”; θα ρωτήσει κάποιος.
Μα, να χρησιμοποιούνται οι συλλογές του μουσείου με τρόπο που ενθουσιάζει & εμπλέκει αληθινά τα παιδιά - και όχι απλώς να παρακολουθούν τα εκθέματα από απόσταση.
Με άλλα λόγια, να κάνουμε τα μουσεία σχολεία και τα σχολεία μουσεία, όπως συνηθίζει να λέει γλαφυρά η φίλη μου η Μπέλλα!
Στην πράξη, πως γίνεται αυτό;
Ακούστε: κάθε μουσείο λέει μια σειρά από συναρπαστικές ιστορίες.
Τα παιδιά (και όχι μόνο!) λατρεύουν τις ιστορίες! Και όποιος έχει δουλέψει με παιδιά, γνωρίζει πως αυτό που τα απογειώνει είναι η δυνατότητα να μπουν μέσα στην ιστορία για να την ζήσουν, να την κατανοήσουν - και γιατί όχι και να την αλλάξουν στο τέλος της ημέρας.
Αρα, το ζητούμενο για να μπορέσουν τα εκθέματα ενός μουσείου να μιλήσουν στις ψυχές των παιδιών και να τους διηγηθούν την ιστορία τους, είναι να επιτραπεί στα παιδιά να τα “αγγίξουν”, να τα χρησιμοποιήσουν, να τα “απομυθοποιήσουν” και να τα παραμετροποιήσουν με βάση τις δικές τους ανησυχίες.
Επειδή όμως αυτό δεν μπορεί να γίνει με σπάνια εκθέματα εκατομμυρίων, η δουλειά του καλού σχολείου είναι να εμπνέει & να παρακινεί τα παιδιά να φτιάξουν το δικό τους Μουσείο, μέσα στην τάξη!
Γιατί να το κάνουν αυτό;
Διότι, μέσα από το δικό τους μουσείο τα παιδιά μπορούν να διηγηθούν τις δικές τους μοναδικές ιστορίες! Και να κατανοήσουν “βιωματικά” (αχ, αυτή η λέξη καραμέλα) και σε βάθος το αντικείμενο με το οποίο καταπιάνονται, αποδομώντας το και ξαναχτίζοντας το από την αρχή.
Στο μυαλό το δικό μου π.χ., δεν νοείται μάθημα που αφορά ανθρώπινες πράξεις & συμπεριφορές δίχως να περιλαμβάνει κάποια μουσειακή σύνδεση.
Δείτε: θέλει ο Σκωτσέζος δάσκαλος στην Γλασκώβη να μιλήσει στα παιδιά για τo παρελθόν της πόλης, τον μύθο του Ελβις Πρίσλευ ή τα βομβαρδιστικά του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου; Θα τα πάει στο συναρπαστικό & πολύπλευρο Kelvingrove (ναι, όλα αυτά συνυπάρχουν αρμονικά εκεί μέσα!).
Θέλει ο δάσκαλος του Μονάχου να εξηγήσει στα παιδιά γιατί οι άνθρωποι των πόλεων αρέσκονται να δημιουργούν γκράφιτι και street art? Θα τα πάει στο MUCA!
Αντίστοιχα: θέλει ο Αθηναίος δάσκαλος να μιλήσει στα παιδιά του δημοτικού για την λειτουργία της Δημοκρατίας στην Αρχαία Ελλάδα; Θα τα πάει στο Μουσείο της Ακρόπολης & στην Αρχαία Αγορά!
Και όταν γυρίσουν στο σχολείο, θα συζητήσουν όλοι μαζί για την εμπειρία που βίωσαν και ίσως τα παιδιά εμπνευστούν και φτιάξουν την δική τους Αγορά, μέσα στην τάξη! Και γιατί όχι και την δική τους Σχολική Δημοκρατία, κρατώντας αυτά που τους άρεσαν από την εποχή του Περικλή και αλλάζοντας αυτά που θεωρούν πως δεν ταιριάζουν στο σήμερα.
Διότι, η μεταφορά του Μουσείου στο Σχολείο, πρέπει να αποσκοπεί ακριβώς σε αυτό: στην έμπρακτη άντληση έμπνευσης από τις ιστορίες άλλων ανθρώπων, άλλων εποχών - με στόχο να φτιάξουμε το δικό μας συναρπαστικό καινούριο Kosmo που θα μας οδηγήσει στο μέλλον.
Το πιάσατε το υπονοούμενο…
Stay tuned.